Ünlü Matematikçiler
Gottfried Wilhelm Leibniz portresi
Matematikçi & Filozof
Gottfried Wilhelm
Leibniz

Evrensel bir dahi: Newton ile eş zamanlı hesap matematiğini bulan, ikili sayı sistemini tasarlayan, ilk mekanik hesap makinesini inşa eden ve monadoloji felsefesini kuran adam.

∫ & dy/dx Leibniz Notasyonu
"Bugün hâlâ kullanılan işaretler"
"Müzik, ruhun saymaktan habersiz olarak matematiği yaptığı andır." — Leibniz
1646 Leipzig, Almanya
1675 Hesap matematiği
1679 İkili sistem
1684 Nova Methodus
1716 Hannover
1675
Diferansiyel hesabı geliştirdiği yıl
2
İkili sayı sistemi tabanı — Leibniz'in icadı
∫ dy
Bugün kullanılan integral notasyonu
3+
Kurduğu/katkı verdiği bilim akademisi
Leibniz'in gençlik yılları
01 — Erken Yaşam
Kitapların Arasında Büyüyen Çocuk

Gottfried Wilhelm Leibniz, 1 Temmuz 1646'da Leipzig'de dünyaya geldi. Babası ahlak felsefesi profesörüydü ve bu entelektüel ortam, Leibniz'in erken yaşta yoğun bir okuma alışkanlığı edinmesini sağladı. 6 yaşında babasını kaybettiğinde, geride kalan kütüphaneyi serbestçe kullanma hakkı tanındı; Leibniz bu avantajı olağanüstü bir şekilde değerlendirdi.

12 yaşında Latince ve Yunancayı kendi kendine öğrendi. 15 yaşında Leipzig Üniversitesi'ne kaydoldu, 20 yaşında hukuk doktorasını tamamladı. Ancak Leibniz'i salt bir hukukçu sayan herkesi yanılttı: kariyeri boyunca matematik, fizik, mantık, dil bilimi, teoloji ve felsefe alanlarında eş zamanlı üretmeye devam etti.

erken yaşam
Leibniz'in diferansiyel hesap notasyonu
02 — Hesap Matematiği
∫ ve d — Dünyanın Dili

1675'te Leibniz, diferansiyel ve integral hesabı bağımsız olarak geliştirdi. Newton'la eş zamanlı yapılan bu keşif, tarihte en çok tartışılan öncelik anlaşmazlıklarından birine yol açtı. Ancak günümüzde kullanılan notasyon tamamen Leibniz'e aittir:

İntegral işareti — "summa"nın uzun S'i
dx Diferansiyel gösterimi — Leibniz icat etti
dy/dx Türev kesiri — bugün hâlâ standart
d²y İkinci türev gösterimi
Kısmi türev sembolünün kökeni
· Çarpım noktası — Leibniz'in önerisi
diferansiyel hesap
Leibniz'in ikili sistemi ve hesap makinesi
03 — Keşifler
İkili Sistem, Mantık ve Hesap Makinesi

İkili Sayı Sistemi (1679): Yalnızca 0 ve 1 kullanarak tüm sayıları ifade etmenin mümkün olduğunu gösterdi. Leibniz bunu mistik ve felsefi açıdan da yorumladı: 1 Tanrı'yı, 0 yokluğu simgeliyordu. Bugün modern bilgisayarların tüm mantığı bu sistem üzerine kurulu.

Stepped Reckoner (1673): Toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini yapabilen ilk mekanik hesap makinesini tasarladı ve inşa etti. Bu makine, bilgisayar tarihinin öncülerinden sayılır.

Leibniz Formülü: π/4 = 1 − 1/3 + 1/5 − 1/7 + … serisi, π'yi sonsuz toplam olarak ifade eden ilk sonuçlardan biridir.

Calculus Ratiocinator ve Lingua Characteristica: Tüm insan düşüncesini sembolik bir dile ve hesaba indirgeyen evrensel mantık sistemi hayali — modern sembolik mantığın ve yapay zekânın felsefi atası.

keşifler
Leibniz'in felsefi mirası
04 — Felsefe ve Miras
Monadoloji ve Evrensel Akıl

Leibniz, matematiksel dehasının yanı sıra Batı felsefesinin büyük isimlerinden biridir. Monadoloji adlı eserinde evreni sonsuz sayıda bölünemez ruhsal birim olan "monadlar"dan oluşan bir sistem olarak tanımladı. "Yaşadığımız dünya mümkün olan en iyi dünyadır" tezi, sonraki yüzyılda Voltaire'in Candide'inde hicvedilecek kadar etkili oldu.

14 Kasım 1716'da Hannover'de öldü. Cenazesine katılan tek kişi kâtibiydi; ama bıraktığı miras çok daha büyüktü. Berlin, Viyana ve St. Petersburg akademilerinin kurulmasında etkin rol oynadı.

  • Nova Methodus pro Maximis et Minimis (1684) — İlk diferansiyel hesap yayını
  • Nouveaux Essais — Locke'a yanıt, bilgi teorisi
  • Monadologie (1714) — Felsefenin başyapıtı
  • Théodicée (1710) — İyimserlik ve Tanrı üzerine
miras